Pora siesty 130

Moi drodzy,
wędruję po Afryce Zachodniej. W Bandżulu sieć mocna, przeto z Netflixa Krwawy Diament. Rebelianci po rzezi Freetown w narkotycznym otumanieniu słuchają rapu. Bo był. A gdyby nie było, czy słuchaliby Stinga? A w identycznej sytuacji w latach pięćdziesiątych? Sinatry? Usiłuję sobie wyobrazić taką scenę. W filmie miałaby sens. Już Eisenstein zauważył, że w kinie muzyka winna stwarzać ostry dysonans z obrazem i jatkę należy oprawić muzyką niespotykanej czułości. Ale nie o kinie myślę.

Myślę o faktycznym związku muzyki z okrucieństwem, z agresją. Scena z Krwawego Diamentu jest w założeniu nie symboliczna, ale dokumentalna. W istocie słuchali rapu, kompozytor miał wolne. Czy gdyby rapu i metalu nie było, nigdy nie zaistniał, czy można sobie wyobrazić, by rebelianci RUF wypruwając wnętrzności swym ofiarom, obcinając im ręce, słuchali Beatlesów lub Fragile? Rozsądek przeczy tej wizji. Ale rzeczywistość rządzi się swoimi prawami.

Scena w Liście Schindlera mogłaby pochodzić z dokumentu. Podczas likwidacji Getta, żołnierze SS rozstrzeliwują ukrytych na strychu Żydów. Oficer, znalazłszy w jednym z porzuconych mieszkań fortepian, gra Preludium z II Suity Angielskiej Bacha. Muzyka z pierwiastkiem anielskim, jeśli nie boskim – to była ścieżka dźwiękowa nazistowskich zbrodni. W Auschwitz orkiestrą żeńską kierowała Alma Rose, siostrzenica Mahlera. Grano fragmenty Symfonii z Nowego Świata. Ulubioną muzyką Josefa Mengele było Marzenie Schumanna. W lodowatym zmierzchu 15/1/41 w obozie w Gorlitz Olivier Messiaen skomponował, a następnie wykonał  Kwartet Na Koniec Czasu. "Pamięci Anioła Apokalipsy, który wznosi ramię ku niebiosom mówiąc: Nie będzie już czasu". 

Ale czas się nie skończył. I przyniósł Ukrainę, a wcześniej Kambodżę, Rwandę, Bałkany, Sierra Leone i rap – prawdopodobnie jedyną właściwą muzyczną ilustrację przemocy. Myślę dziś o tym w Afryce, ale jednak zabiorę Państwa na plażę. 

Marcin 

Playlista audycji:

Sona Jobarteh - Gambia
Youssou N'Dour - Africa Dream Again (feat. Ayo)
Fatoumata Diawara - Sowa
Anthony Strong - Winter Wonderland
Anthony Strong - Whatever Lola Wants
Lucibela - Mi E Dode Na Bô Cabo Verde
Dorota Miśkiewicz & Toninho Horta - Pe Ce Em
Dorota Miśkiewicz & Toninho Horta - BON AMIGOS
Fábia Rebordão - A Mesma Canção
Take 6 - Fragile
Sting - Shape Of My Heart (FIP Session Live in Paris at the Pantheon)
Sting - Message In A Bottle (FIP Session Live in Paris at the Pantheon)