Poszukiwacze politycznego złota 184

Ruscy do domu

Od ostatniego weekendu cały świat, a przynajmniej Europa, pozostaje pod dużym wrażeniem tego, co wydarzyło się na Węgrzech. Pomimo licznych sondaży wskazujących na możliwą wygraną opozycji, niewielu wierzyło, że rzeczywiście uda jej się zwyciężyć – i to jeszcze zdobywając większość konstytucyjną przy rekordowej frekwencji.

Rządzący krajem od kilkunastu lat Viktor Orbán, którego rządy można było już śmiało określać jako autorytarne, a nawet – jak twierdzili niektórzy – jednoosobowe, wydawał się politykiem niezatapialnym. Wynikało to z jego ciągłych ingerencji w konstytucję, manipulacji przy systemie wyborczym, tak aby jego ugrupowanie nie mogło przegrać, a także z obsadzania swoimi ludźmi najważniejszych instytucji – w zamian za lojalność lub poprzez budowanie zależności o charakterze korupcyjnym.

Ten pewny siebie strateg, nazywany „koniem trojańskim” Unii Europejskiej, jawny przyjaciel Władimira Putina i polityk blokujący wsparcie dla walczącej Ukrainy, przegrał z człowiekiem, którego węgierskie media – w dużej mierze podporządkowane władzy – niemal nie pokazywały. Tymczasem jego rywal dzień po dniu jeździł po całym kraju, obiecując ludziom to, o czym – jak się zdaje – od lat już nie marzyli, a nawet zdążyli zapomnieć. Jak pokazała ostatnia niedziela, udało mu się przekonać Węgrów i zmobilizować ich do głosowania.

Dr Katarzyna Kasia i Klaudiusz Slezak rozmawiają o tym, jak mogą zmienić się Węgry pod rządami Petera Magyara. Czy uda mu się skutecznie przywrócić praworządność i ponownie uczynić swój kraj poważnym – nawet jeśli nie zawsze zgodnym – partnerem dla europejskich sojuszników? Czy porażka Viktora Orbána może uspokoić obawy, że autorytarna fala na prawicy nie jest już tak silna i groźna, jak wydawało się jeszcze kilkanaście miesięcy temu? Czy wszystkim otworzyły się oczy na skalę możliwej ingerencji Rosji w wybory europejskich przywódców oraz na środki, po jakie jest ona gotowa sięgać, by realizować swoje cele? Jakie wnioski powinien wyciągnąć polski rząd przed nadchodzącymi wyborami?

Jarosław Kaczyński postanowił na sejmowym korytarzu wyjaśnić, dlaczego nie zamierza pogratulować zwycięstwa nowo wybranemu przyszłemu premierowi Węgier. Okazało się przy tym, że lider największej partii bez oporów powiela dawno już zdementowane fake newsy – brednie o rzekomym pieczeniu szczeniaka, biciu żony czy innych absurdalnych zachowaniach. Trudno w to uwierzyć, a gdy patrzy się na brak reakcji, a nawet entuzjazm jego otoczenia, naprawdę brakuje słów.

Mateusz Morawiecki po raz kolejny został – według doniesień – wezwany „na dywanik” do prezesa, który ma mu zabraniać zakładania stowarzyszenia. Rozmawiamy o postępującej erozji w PiS, planach byłego premiera oraz o tym, dlaczego partia Jarosława Kaczyńskiego coraz częściej działa na korzyść Konfederacji. Co zmieniło się w tym ugrupowaniu, że jego przekaz nie trafia już tak skutecznie do wyborców? Czy Jarosław Kaczyński może jeszcze bardziej zaszkodzić partii przed wyborami swoimi kontrowersyjnymi wypowiedziami, takimi jak ta o „pieczonym szczeniaku”? Jedno wydaje się pewne – sam lider PiS najwyraźniej się tego nie obawia, skoro nawet naprzeciw dzikom nie waha się maszerować z podniesioną głową.

W związku z uroczystością, podczas której zaprzysiężono wszystkich spośród sześciorga wybranych sędziów Trybunału Konstytucyjnego, rozgorzała dyskusja o znaczeniu słowa „wobec”. Czy konieczna jest fizyczna obecność osoby, wobec której składana jest przysięga, czy też sformułowanie to ma szerszy charakter i jej nie wymaga? Dlaczego świeżo zaprzysiężeni sędziowie, zamiast rozpatrywać sprawy, których od lat – z powodu dysfunkcji Trybunału – nie brakuje, zmuszeni są do przebywania w bibliotece? Wkrótce Trybunał Konstytucyjny może zostać postawiony w sytuacji konieczności orzekania we własnej sprawie. Jaką decyzję podejmą sędziowie i jakie mogą być jej konsekwencje?

W związku ze zmianą sytuacji na Węgrzech powraca również temat dwóch „odważnych” uciekinierów – Zbigniewa Ziobry i Marcina Romanowskiego. Czy znajdą oni schronienie pod skrzydłami Donalda Trumpa? A może rządzącym uda się postawić ich przed Trybunałem Stanu?

Na koniec – „do trzech razy sztuka”, czyli o kolejnej próbie odrzucenia w Sejmie prezydenckiego weta. Czy ujawnione ostatnio informacje o wysokich kwotach przelewanych na fundacje związane z Przemysławem Wiplerem oraz byłym ministrem sprawiedliwości mogą przesądzić o powodzeniu tej próby?