Pora siesty 200

Alfama – jak przekonuje piosenka – pachnie tęsknotą. Wróciłem z Magrebu, tam duszne zioła, suszone daktyle, mokra kolendra, krwawe pomarańcze, harissa i henna, posoka z wielbłądziego mięsa, w upale i kurzu. 

Nie czuję zapachu Alfamy. Owszem, czerwcowe święto tumani wonią sardynki w ogniu. Jesienią prażone kasztany snują swe dymne smużki, które łączą się po chwili z mulistą, błotną tonią Tagu. Mieszkam w Alfamie już szesnaście lat, a jej nuty osobnej wyodrębnić nie potrafię. Byłabyż, jak bohater powieści Suskinda, pozbawiona swego zapachu? Bo co to znaczy: Alfama „pachnie tęsknotą”? Czym konkretnie? 

A może inaczej: pachnie tęsknotą za czym? Za strumieniami bursztynowego światła dawnych lamp, gdy nocą deszcz gnał po łusce bruku, stromizną w stronę rzeki? Za ciszą sprzed burzy masowej turystyki? Za czasem, gdy pieśni fado mówiły o jej codzienności, samą prawdę? Za dobrą samotnością, z dala od zgiełku świata? Za swoją młodością wreszcie? Alfama pachnie saudade? Łzy mają smak, to wiemy, ale nie mają zapachu. 

Wkrótce będę w Warszawie, mieście dzieciństwa. Wiem, jak pachnie moja dzielnica jesienią, w zbutwieniu rdzawych liści. Znam zapach pełni lata w parku za oknami. Wysokiej trawy, gdy między ciężkimi od nektaru kwiatami ucztują i tańczą owady. 

Gdy przychodziłem na świat, w maju, przekwitała już czeremcha. Ostatnie wstęgi jej dławiącej słodyczy rozpuszczały się bezbronnie w bezwstydzie bzu. Wkrótce wieczory miały przynieść orientalną nutę jaśminu. Upajała po wiosennej ulewie. To zapach szczęśliwych lat i moich ulic w zieleni. Między Parkiem Kultury a Ujazdowskim. Między bukietem Ogrodu Botanicznego i bujną, wieczną urodą Łazienek. Tęsknię. „Młodość była jednak piękniejsza, niż wspomnienie po niej”. 

Gdybym był perfumiarzem i miał skomponować zapach: Tęsknota – splótłbym w nim subtelnie wszystkie nuty maja. 
Tak właśnie pachniała noc, kiedy – dokładnie trzydzieści pięć lat temu – po raz pierwszy wspólnie słuchaliśmy muzyki. 

Za wszystko, co później się stało, każdego dnia dziękuję.

Playlista audycji:

Carlos Carmo - Lisboa Menina E Moça
Marco Oliveira - Lisboa Será Assim
Melody Gardot - Lisboa
Anna Maria Jopek - Lizbona Moja Miłość
Anna Maria Jopek - Mae Negra
Mariza - Meu Fado Meu
Paulo de Carvalho - E Depois Do Adeus
José Afonso - Grândola, Vila Morena
Cesária Évora - Petit Pays
Elida Almeida - Bersu d'Oru
Pedro Moutinho & Mayra Andrade - Alfama